Karbonhidrat Sayım Yöntemi

Karbonhidrat sayımı bir besin planlama yöntemidir. Karbonhidrat sayımı, karbonhidrat içeren besinlerin birbiri ile yer değiştirebilmesi esasına dayanmaktadır. Bu değişimler kan şekerinde yükselme veya düşme yaşamadan daha esnek bir besin planlama yapabilmeyi sağlamaktadır.

Karbonhidrat sayımını kimler yapabilir?

Tip 1 diyabet, Tip 2 diyabet, reaktif hipoglisemi, bozulmuş açlık glikozu veya bozulmuş glikoz toleransı olan kişilerde birinci ve ikinci aşaması besin planlama yöntemi olarak kullanılabilirken üçüncü aşamasına sadece intensif insülin tedavisi alan veya insülin pompası kullanan Tip 1 diyabetli veya Tip 2 diyabetli bireyler geçebilir.

Karbonhidrat sayımının aşamaları

Karbonhidrat sayımının 3 aşaması vardır. Bunlar:

1.Aşama veya temel düzey,

2.Aşama veya orta düzey,

3.Aşama veya ileri düzey olmak üzere üçe ayrılmaktadır.

1.Aşama veya temel düzeyde karbonhidrat sayımı hastalara tanıtılır ve öğünlerde ve öğün aralarında tutarlı karbonhidrat tüketimine odaklanılır. Günlük alınması gereken enerji ve karbonhidrat miktarı hastanın yaşına, cinsiyetine, boyuna, ağırlığına, fiziksel aktivite düzeyine göre belirlenir. Birinci aşamada hangi besinlerin karbonhidrat içerdiği,  hangi besinlerin  karbonhidrat içermediği öğretilir. Besin tüketim kayıtlarının nasıl tutulacağı hakkında bilgi verilir.

2.Aşama veya orta düzeyde besinler, diyabet ilaçları, fiziksel aktivite ve kan glikoz düzeyleri arasındaki ilişkilere odaklanılır. Kan glikoz seviyeleri ile ilişkili bu değişkenleri yönetmek için gerekli adımları anlatılır ve danışana öğretilir.

3.Aşama veya gelişmiş düzeye intensif  insülin tedavisi alan veya insülin infüzyon pompası kullanan tip 1 diyabetli hastalar veya tip 2 diyabetli hastalar geçebilir. Karbonhidrat insülin oranı ve insülin duyarlılık faktörü bu aşamada hesaplanır.

Karbonhidrat sayımında kullanılan araçlar

Karbonhidrat sayımında mutfak terazisi, hesap makinası, besinlerin karbonhidrat miktarlarını gösteren kitap veya kitapçıklar kullanılmaktadır.

Avantajları

Karbonhidrat sayımının avantajlarından en önemlisi diyabeti kabullenmeyi kolaylaştırması ve psikolojik olarak daha mutlu bireylerin oluşmasına katkı sağlamasıdır.

Karbonhidrat sayımını öğrenen diyabetli bireyler kan şekerine doğru müdahile yapmayı öğrendikleri için hasta olduklarında veya düğüne gittiklerinde veya arkadaşlarıyla buluştuklarında veya bayram günlerinde karbonhidrat miktarlarını değiştirebilirler ve besinlere uygun insülin dozlarını ayarlayabilirler.

Doğru karbonhidrat sayabilen diyabetli bireyler kilo almazlar, hipoglisemi ve hiperglisemi yaşamazlar, düzgün giden kan şekeri sonucunda kronik komplikasyonlardan korunurlar, daha esnek besin seçebilirler ve sonuçta diyabetlileri doğru yönetmeyi öğrenirler.

Ve son olarak karbonhidrat sayan herkes için ortak hedef sağlıklı yaşamak ise  “karbonhidrat sayıyorum sağlıklı yaşıyorum”

*Davidson PC, Hebblewhite HR, Bode BW, Steed RD, Welch NS, Greenlee MC, Richardson PL, Johnson J: Statistically based CSII parameters: correction factor, CF (1700 rule), carbohydrate-to-insulin ratio, CIR (2.8 rule), and basal-to-total ratio. Diabetes Technol Ther 2003;3:237

Diyabet Diyetisyeni

Uzm.Dyt.Nesil Gören Atalay